ترکمن سسی - بهرام جرجانی - کارشناس حقوق: در تاریخ ملتها، همه جنگها با خاموش شدن صدای سلاح پایان نمییابند. برخی نبردها پس از توقف آتش آغاز میشوند؛ نبردی برای اثبات حقیقت، تعیین مسئولیت، مطالبه خسارت و اجرای عدالت.
چرا پیام هفته قوه قضائیه را باید یک نقشه راه حقوقی برای آینده ایران دانست؟
پیام اخیر رهبر انقلاب به مناسبت هفته قوه قضائیه را باید از همین منظر تحلیل کرد. این پیام صرفاً مجموعهای از توصیههای اداری به دستگاه قضایی نیست؛ بلکه در بخشهای مهمی از آن، نوعی تغییر رویکرد راهبردی قابل مشاهده است؛ تغییری که میکوشد پرونده تقابل با متجاوزان و ناقضان حقوق ملت ایران را از عرصه مواضع سیاسی و تبلیغاتی، به عرصه حقوق، قضا و مسئولیت بینالمللی منتقل کند.
در جهان معاصر، قدرت تنها در میدان نظامی تعریف نمیشود. همانگونه که کشورها برای دفاع از مرزهای جغرافیایی خود به توان بازدارندگی نیاز دارند، برای دفاع از حقوق ملت نیز محتاج اقتدار حقوقی هستند. تجربه دهههای اخیر نشان داده است که بسیاری از جنایتکاران جنگی و ناقضان حقوق بشر، نه در میدان جنگ بلکه در دادگاهها، کمیسیونهای حقیقتیاب و فرآیندهای حقوقی با چالش مواجه شدهاند.
از همین منظر، شاید مهمترین بخش این پیام آنجاست که بر پیگیری حقوق ملت ایران در قبال جنایات، خسارات و صدمات واردشده تأکید میکند. این نگاه، یک مطالبه صرفاً احساسی یا سیاسی نیست؛ بلکه دعوت به تشکیل یک جبهه حقوقی فراگیر برای مستندسازی، حفظ ادله، تعیین مسئولیت و پیگیری حقوقی خساراتی است که متوجه مردم ایران شده است.
در ادبیات حقوق بینالملل، هیچ جنایتی صرفاً با محکوم شدن پایان نمییابد. محکومیت سیاسی، اگر به اقدام حقوقی منتهی نشود، غالباً در حافظه اخبار محو خواهد شد. آنچه میتواند آثار یک جنایت را در عرصه بینالمللی تثبیت کند، تبدیل روایتها به اسناد، اسناد به پرونده و پروندهها به مطالبه حقوقی است.
پیام اخیر دقیقاً بر همین نقطه تأکید دارد؛ اینکه خون قربانیان، خسارات وارده به مردم، آسیبهای مادی و معنوی و همه مصادیق نقض حقوق ملت نباید صرفاً در سطح روایت تاریخی باقی بماند. هر یک از این موارد میتواند و باید موضوع یک پرونده مستقل حقوقی باشد؛ پروندهای که هدف آن نه انتقام، بلکه اجرای عدالت و تثبیت مسئولیت عاملان و آمران باشد.
در این میان، اشاره به اظهارات و اعترافات برخی مقامات آمریکایی و صهیونیستی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. در حقوق، اقرار و اعتراف همواره از مهمترین ادله اثبات محسوب شده است. هنگامی که برخی مقامات، آشکارا درباره اقدامات خود سخن میگویند یا حتی به آن افتخار میکنند، این سخنان صرفاً مواضع رسانهای نیست؛ بلکه میتواند بخشی از زنجیره ادلهای باشد که در کنار سایر مستندات، در مسیر اثبات مسئولیت مورد استناد قرار گیرد.
اما این پیام تنها درباره عدالت در عرصه بینالمللی نیست. بخش دیگری از آن، مطالبهای صریح از درون ساختار قضایی کشور است. تأکید بر مقابله با فساد، جلوگیری از تضییع حقوق مردم، ارتقای سلامت اداری، سرعت رسیدگی و مسدود شدن کامل راه نفوذ و سفارش، نشان میدهد که تحقق عدالت از نگاه این پیام، از اصلاح درون آغاز میشود. دستگاه قضایی زمانی میتواند پرچمدار مطالبه عدالت در عرصه جهانی باشد که در داخل کشور نیز مأمن اعتماد مردم و پناهگاه مظلومان باشد.
امروز جمهوری اسلامی ایران در برابر یک آزمون مهم قرار دارد؛ آزمون تبدیل سرمایه عظیم عاطفی، اجتماعی و سیاسی ملت به دستاوردهای ماندگار حقوقی. اگر این مسیر با دقت، استمرار و نگاه تخصصی دنبال شود، بسیاری از وقایع امروز تنها در حافظه تاریخی ثبت نخواهند شد، بلکه به اسناد حقوقی ماندگاری تبدیل میشوند که میتوانند در آینده مبنای مسئولیت، جبران خسارت و مطالبه عدالت قرار گیرند.
پیام هفته قوه قضائیه را از این منظر باید یک نقشه راه دانست؛ نقشه راهی که میگوید دوران اکتفا به محکومیتهای سیاسی باید به پایان برسد. در جهان امروز، قدرت واقعی آن است که بتوانی حقانیت خود را نه فقط در افکار عمومی، بلکه در پروندهها، دادخواستها، آرای قضایی و حافظه حقوقی جهان نیز به ثبت برسانی.
و شاید مهمترین پیام این رویکرد آن باشد که ملتها تنها در میدان نبرد از حقوق خود دفاع نمیکنند؛ گاهی سرنوشت یک ملت در سکوت اتاقهای بایگانی، پشت میزهای کارشناسی و در صفحات یک پرونده حقوقی رقم میخورد.
🖊️ بهرام جرجانی
کارشناس حقوق و فعال اجتماعی
Legal Expert | Social Justice Advocate
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای اسلامی منتشر نمیشود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال میشود.